Tijdens de tweede selectiewedstrijd van het Dutch Pony Championship 2026 in Heerewaarden neemt Bart Bax plaats in het jurypanel. Bax maakt inmiddels al meerdere jaren deel uit van het vaste DPC-jurypanel. In aanloop naar de wedstrijd in Heerewaarden sprak het DPC met Bart Bax over het opleiden en beoordelen van jonge dressuurpony’s. Hieronder deelt hij zijn visie op aanleg, opleiding en het belang van een correcte basis binnen de sport.
In de dressuursport draait succes niet alleen om spectaculaire bewegingen of vroege resultaten. Volgens dressuurtrainer en jurylid Bart Bax begint echte kwaliteit bij een sterke basis, een goed karakter en vooral een doordachte opleiding. Vanuit zijn kleinschalige dressuurstal in Ede leidt hij samen met zijn vrouw jonge paarden op tot en met Grand Prix-niveau. Daarnaast geeft hij les, begeleidt hij ruiters en amazones en houdt hij zich op kleine schaal bezig met fokkerij.
Naast zijn werk op stal is Bax al jarenlang actief binnen de beoordelingssport. Hij jureert voor de DPC, maakt deel uit van de hengstenkeuringscommissie van het KWPN en is jurylid bij diverse jonge paarden- en ponycompetities, waaronder de Pavo Cup. Zijn ervaring geeft hem een brede en deskundige blik op de ontwikkeling van jonge dressuurpony’s.
De basis bepaalt de toekomst
Bij het beoordelen van jonge dressuurpony’s kijkt Bax in eerste instantie naar de kwaliteit van de drie basisgangen.
“Daar begint het mee,” vertelt hij. “Hoe stapt, draaft en galoppeert een pony? Dat vormt de basis voor de verdere opleiding.”
Naast kwaliteit speelt ook balans een belangrijke rol. Daarbij houdt hij nadrukkelijk rekening met de leeftijd van de pony. Jonge pony’s bewegen van nature vaak nog wat meer in een horizontale of neerwaartse lijn. Naarmate ze ouder worden en sterker ontwikkelen, verschuift dat evenwicht steeds meer richting de achterhand.
“Daardoor ontstaat meer draagkracht en komt er meer kwaliteit in de beweging,” legt Bax uit. “Sommige pony’s hebben dat van nature al meer ontwikkeld en hebben daarmee net iets voorsprong.”
Karakter maakt uiteindelijk het verschil
Hoewel goede bewegingen belangrijk zijn, ziet Bax karakter als minstens zo bepalend voor de toekomst van een sportpony. “Na al die jaren ben ik er wel achter gekomen hoe belangrijk instelling is,” zegt hij. “Hoe reageert een pony op hulpen? Hoe makkelijk neemt hij het werk aan? Wil hij samenwerken?”
Volgens Bax kan een pony met uitzonderlijke bewegingen alsnog lastig op te leiden zijn wanneer de bereidheid ontbreekt. Een correct bewegende pony met een fijne instelling biedt op lange termijn vaak meer perspectief.
“Een pony hoeft niet extreem spectaculair te zijn om uiteindelijk een hele fijne dressuurpony te worden.” Niet iedere topper valt als jonge pony direct op. Resultaten in jonge ponycompetities zeggen volgens Bax niet alles over de toekomst.
“Sommige pony’s zijn simpelweg later rijp,” legt hij uit. “Die hebben meer tijd nodig om kracht en balans te ontwikkelen. Een pony die als vierjarige nog niet opvalt, kan als zeven- of achtjarige uiteindelijk net zo ver zijn als pony’s die op jonge leeftijd veel succes hadden.” Juist daarom vindt hij het belangrijk om iedere pony individueel te bekijken. De DPC ziet hij dan ook vooral als onderdeel van de opleiding.
“Natuurlijk wil iedereen graag goed presteren, maar soms neem je een pony ook mee voor ervaring en routine. Dan moet je eerlijk genoeg zijn om te erkennen dat het dit moment misschien nog net te vroeg is.”
De rol van de ruiter blijft belangrijk
Hoewel tijdens de DPC de pony centraal staat, heeft de ruiter volgens Bax wel degelijk invloed op het eindresultaat. “Een ervaren ruiter kan een pony op de juiste momenten net wat beter ondersteunen in het evenwicht of in de wendingen,” vertelt hij. “Dat helpt een pony om zichzelf beter te laten zien.”
Het is niet zo dat de jury de ruiter beoordeelt, maar wel dat ervaring en correcte begeleiding bijdragen aan de presentatie van de pony. Daar heeft de pony voordeel van.
Voorwaarts rijden binnen de grenzen van de pony
Een veelvoorkomende fout tijdens aanlegtesten is volgens Bax dat pony’s over hun tempo worden gereden. “Voorwaarts rijden is goed,” zegt hij, “maar het moet wel binnen de grenzen van de pony blijven.”
Wanneer een pony in zijn lichaam sneller voorruit gaat dan de benen kunnen volgen, wordt de beweging vaak juist korter en sneller in plaats van ruimer en groter. Daarom adviseert Bax om thuis goed te ontdekken welk tempo optimaal is voor de eigen pony.
“Als je voelt dat een pony verruimt wanneer je iets meer voorwaarts rijdt, dan ontwikkel je de beweging. Maar als hij alleen sneller wordt, moet je eerst terug naar rust, balans en bevestiging.” Volgens hem spelen gevoel en een goede begeleiding van de instructeur daarin een belangrijke rol.
Natuurlijke aanleg biedt voordeel
Een pony met veel natuurlijke aanleg heeft volgens Bax zeker voordelen tijdens de opleiding. “Een pony die van nature meer opwaarts gebouwd is, beweegt vaak makkelijker in balans,” legt hij uit. “Bij een pony die meer neerwaarts gebouwd is, moet je eerst werken aan horizontaal evenwicht voordat hij zich verder kan oprichten.”
Toch benadrukt hij dat natuurlijke aanleg alleen niet voldoende is. Correcte training blijft essentieel om een pony zich duurzaam te laten ontwikkelen.
Ontwikkeling is belangrijker dan klasseringen
Wat Bax uiteindelijk het belangrijkst vindt, is de ontwikkeling die een pony laat zien gedurende meerdere jaren. “Een vierjarige mag best nog wel een beetje op de voorhand lopen,” zegt hij. “Maar je wilt wel zien dat een pony zich met de juiste training steeds verder ontwikkelt richting meer draagkracht en evenwicht.”
Juist daarin ziet hij de kracht van de DPC. Niet alleen de uitslag telt, maar vooral de weg ernaartoe. “Iedereen wil graag winnen, dat hoort bij de sport. Maar zie het vooral als een onderdeel van de opleiding en als een investering in de lange termijn.”
Volgens Bax is het uiteindelijke doel niet het winnen van een jonge ponyrubriek, maar het opleiden van een fijne sportpony waarmee ruiter en pony samen verder kunnen groeien richting hoger niveau.
Correct rijden levert veel winst op
Ook op proeftechnisch vlak ziet Bax nog veel ruimte voor verbetering. “Netjes op de letter rijden, correcte lijnen rijden en oefeningen zorgvuldig uitvoeren maken echt verschil,” vertelt hij.
Een pony die misschien nog niet extreem opvalt in beweging, maar wel een correcte en verzorgde proef loopt, kan volgens hem alsnog sterk presteren. Tegelijkertijd benadrukt hij dat binnen het jonge ponytraject ruimte moet blijven voor jeugdigheid. “Een jonge pony mag best een keer kijken of iets spannend vinden. Daar gaan we binnen de DPC niet overdreven streng mee om.”
Beoordelen op het moment zelf
Als jurylid probeert Bax iedere pony objectief en eerlijk te beoordelen. “Je beoordeelt wat je op dat moment ziet,” legt hij uit. “Niet wat een pony eerder heeft laten zien of normaal gesproken kan. ”Spanning of omgevingsfactoren kunnen volgens hem invloed hebben op een proef. Een pony die gespannen is, kan daardoor tijdelijk minder kwaliteit laten zien.
“Als een pony spanning heeft en daardoor bijvoorbeeld minder zuiver stapt, dan heeft dat invloed op het cijfer. Maar het kan zijn dat drie weken later de pony een totaal ontspannen proef loopt. Dan zullen de punten hoger zijn. Uiteindelijk beoordeel je het moment.”
Plezier in ontwikkeling
Ondanks zijn kritische en deskundige blik blijft Bax vooral enthousiast over het werken met jonge pony’s en het jureren van de DPC. “Ik kijk er naar uit om straks weer te beginnen. Het mooiste blijft om pony’s door de jaren heen te zien groeien,” vertelt hij. “Je ziet het evenwicht veranderen, de beweging verbeteren en combinaties zich ontwikkelen.”
Op zaterdag 13 juni vervolgt het Dutch Pony Championship het seizoen in Heerewaarden, op de locatie van het hengstenstation van Joop en Renate van Uytert. Daar neemt Bart Bax opnieuw plaats in het jurypanel, samen met gastjurylid Marijn van Dijk.
